خلاصه مفهومی، دقیق و کامل برای مرور نهایی پیش از امتحان 🩷
نکته: اکلای بهدلیل ایزوتایپهای ژنی مختلف، هم میتواند تایپهای پاتوژن واقعی (پروپاتوژن) داشته باشد و هم چون شایعترین بیهوازی اختیاری روده است، در گروه فرصتطلب هم قرار میگیرد.
| آنتیژن | کاربرد |
|---|---|
| O | تقسیم به گروههای فرعی A تا I |
| H | دو نوع فاز I و فاز II |
| Vi (کپسولی) | تعیین تیپ سالمونلا تیفی |
بیش از ۱۴۰۰ گونه سالمونلا بیماریزا هستند؛ شایعترین گونهها: سالمونلا تیفی موریوم و سالمونلا انتریتیدیس.
ناقل بدون علامت؛ باکتری در کیسه/مجاری صفراوی لانه میکند و به مقدار کم دفع میشود — خطر ویژه برای شاغلین مراکز تهیه غذا.
| ویژگی | Enteric Fever | Septicemia | Enterocolitis |
|---|---|---|---|
| دوره کمون | ۷–۲۰ روز | متغیر | ۸–۴۸ ساعت |
| شروع | تدریجی | ناگهانی | ناگهانی |
| تب | تدریجی، پلاتو، حالت تیفوئیدی | افزایش سریع، اوج سپتیک | معمولاً پایین |
| مدت بیماری | چند هفته | متغیر | ۲–۵ روز |
| علائم گوارشی | ابتدا یبوست، سپس اسهال خونی | اغلب هیچ | تهوع، استفراغ، اسهال |
| کشت خون | مثبت هفته اول و دوم | مثبت در تب بالا | منفی |
| کشت مدفوع | مثبت از هفته دوم | بهندرت مثبت | مثبت زودهنگام |
نمونه از مدفوع، خون یا (در موارد نادر) مغز استخوان/CSF گرفته میشود. ابتدا گلوکز مثبت بودن (عضویت در انتروباکتریاسه) و سپس لاکتوز منفی بودن (افتراق سالمونلا) بررسی میشود.
| افزایش تیتر | معنی بالینی |
|---|---|
| آنتی O | عفونت فعال |
| آنتی H | عفونت قبلی یا واکسیناسیون |
| آنتی Vi | شناسایی ناقلین (career) — بسیار مهم در مراکز بهداشتی |
| ویژگی | سالمونلا | شیگلا |
|---|---|---|
| جایگاه طبیعی | انسان و حیوانات | فقط انسان |
| انتقال | حیوان → انسان یا انسان → انسان | فقط انسان → انسان |
| دوز عفونتزایی | بالا | بسیار پایین (مسریتر) |
| ناقل مزمن | شایع و طولانیمدت | معمولاً کوتاه (~۱ هفته) |
| نام بیماری | سالمونلوزیس | شیگلوز / دیسانتری باسیلی |
| گونه | گروه | مانیتول | اورنیتین دکربوکسیلاز |
|---|---|---|---|
| S. dysenteriae | A | − | − |
| S. flexneri | B | + | − |
| S. boydii | C | + | − |
| S. sonnei | D | + | + |
گروه D لاکتوز را بهکندی تخمیر میکند؛ بقیه لاکتوز را تخمیر نمیکنند.
شیگلا باکتری داخلسلولی اختیاری است (برخلاف باکتریهای داخلسلولی اجباری مثل کلامیدیا).